“…omdat men hen als redder en richtingaanwijzer is gaan beschouwen”
Wat ik in de ogen zag van de mensen die me aanklampten toen ik wat meer in de kijker was, zal ik niet snel vergeten…
Onderstaande Facebook-post van Eveline van Dongen van een paar dagen geleden doet mij aan die tijd denken. En adresseert iets wat mij al jaren bezighoudt.
Iedereen die eens voor langere tijd op het podium heeft gestaan, op een voetstuk is geplaatst of een op wat voor manier dan ook in het oog springende rol heeft gehad, zal dit herkennen.
Het zijn ogen die naar je uitreiken
Ogen die vragen, hopen op iets
Ogen die een behoefte of zelfs nood uitstralen
Ogen die jou iets geven wat niet van jou is
Zich zelfs aan je vast kunnen klampen
Dit gebeurt wanneer iemand de ander als redder ziet. Of als beter. Of als verder. Of als wijzer. Of als…. Verzin het maar. Op een voetstuk plaatst.
En wat er dan gebeurt, is eigenlijk best schokkend… Mensen verleggen hun autoriteit van zichzelf naar buiten zichzelf. Dat zorgt voor een kwetsbare situatie.
Mensen verliezen namelijk steeds een beetje meer het contact met hun eigen kompas. De stem van de ander wordt langzaam luider dan hun eigen innerlijke stem. En er bestaat het risico dat ze niet langer zien wie die ander werkelijk is, maar vooral wat die ander voor hen is gaan vertegenwoordigen. Er ontstaat een afhankelijkheid die voor geen van beide partijen gezond is. De kans wordt groter dat ze hun eigen kracht, wijsheid en verantwoordelijkheid uit handen geven. En dit alles vaak zonder zich hiervan bewust te zijn.
Laten we eens verder in dit mechanisme duiken…
Interessant genoeg is dit fenomeen al meer dan een eeuw onderwerp van studie. Van sociologen die onderzochten hoe gezag ontstaat tot psychologen die keken naar gehoorzaamheid, status en groepsdynamiek: steeds opnieuw blijkt dat mensen niet alleen reageren op wie iemand is, maar ook op wat die persoon voor hen vertegenwoordigt. Zodra iemand zichtbaar boven het maaiveld uitsteekt, kennen we die persoon vaak — bewust of onbewust — eigenschappen toe die verder reiken dan wat we daadwerkelijk van hem of haar weten.
Een titel, podium, uniform, reputatie of grote achterban blijkt voldoende om onze beoordeling subtiel te beïnvloeden. We zien dan niet langer alleen de mens, maar ook het beeld dat wij van die mens hebben gemaakt. Het is een diep menselijk mechanisme dat ons helpt om snel betekenis te geven aan de wereld om ons heen, maar dat ons tegelijkertijd ook op het verkeerde been kan zetten.
Misschien is dat ook niet zo vreemd. Psychologen kennen dit fenomeen al jaren: zodra iemand op één gebied indruk maakt, schrijven we diegene vaak onbewust ook allerlei andere kwaliteiten toe. En onderzoek naar autoriteit laat zien dat we onze eigen waarneming sneller ter discussie stellen wanneer iemand veel aanzien geniet. Het menselijk brein blijkt daar verrassend gevoelig voor. Het zogenaamde halo-effect.
En mogelijk herken je het ook wel bij jezelf. Dat je een ander eens op een voetstuk hebt gezet. Je eigen grond verloor. Je zelf niet meer goed wist wat goed voor je was, wat te doen of wat te kiezen.
Ik ken dat zeker ook. Toen ik ooit voor Humberto Tan stond, omdat ik in zijn show RTL Late Night zou verschijnen, brak het zweet me uit en voelde het alsof de grond onder m’n voeten wegzakte…
Het was de tijd dat ik net mijn boek had gepubliceerd en er grote belangstelling was voor deze nieuwe vorm van eten.
Ook heb ik het weleens gehad wanneer ik als jongvolwassene voor een baas werkte. Ik voelde me toch licht – of zwaarder – geïntimideerd. Puur door de hiërarchie. Maar ook hoe door die persoon zijn of haar positie invulde.
Of dat ik oog in oog stond met een super bekende Nederlander en helemaal het contact met mezelf verloor, zoekend naar woorden en dat je uiteindelijk alleen maar onzin uitkraamt.
Gelukkig worden dit soort momenten steeds spaarzamer. Zeker als je een steeds dieper besef krijgt dat zelfs de koningin moet poepen. Ik zeg het maar even plat. Oh ja, het is inmiddels koning. Moet er nog steeds aan wennen…
En de persoon in de spotlight, hoger in hiërarchie, met het aanzien, misschien wel op dat voetstuk… Iedereen in die positie kent tenminste 2 uitdagingen.
De eerste is invloed.
Je hebt invloed.
“Wat is er erg aan het hebben van invloed?” zal je misschien zeggen… “Dat is toch juist fijn?”
Dan kan je – afhankelijk van je idealen – de wereld een stukje mooier maken of het leven wat meer naar je hand zetten.
Dingen doen die je graag wilt doen of zorgen dat er dingen gebeuren die je graag ziet gebeuren.
Inderdaad, op het eerste gezicht lijkt dat heel aangenaam: jij hebt geweldige ideeën, bruist van de energie, niet in de laatste plaats gevoed door alle dopamine die door je lichaam stroomt van alle mensen die je prijzen, en het leven lacht je tegemoet.
Toch kleeft er een schaduwkant aan ‘bekend’ zijn of in het middelpunt van de belangstelling staan…
Want invloed hebben, is niet vrijblijvend.
Het gaat altijd hand in hand met verantwoordelijkheid.
Althans, dat is de uitnodiging.
Wat jij zegt, wordt soms zo serieus genomen, jouw stem legt zoveel gewicht in de schaal, dat mensen geneigd zijn om jou letterlijk en figuurlijk te volgen. Dingen van jou aan te nemen. Zeker wanneer je een autoriteit bent op een bepaald gebied. Of autoriteit uitstraalt. Zelfs als je geen autoriteit bent op een gebied.
En dat is misschien wel het meest tricky.
De tweede uitdaging waar je jezelf gegarandeerd voor geplaatst ziet, is zelfverheffing.
Wanneer iedereen je prijst om wat je doet, waar je voor staat, wat je zegt, dan is het heel lastig om niet naast je schoenen te gaan lopen.
Ook verleiding ligt dan op de loer, hetgeen je van je oorspronkelijke pad kan brengen. Je wordt kwetsbaar.
In beide gevallen is er slechts één remedie:
ZELFBEHEERSING!!
- Hoe belangrijk maak jij wat jij doet, jouw bijdrage aan de wereld?
- Hoeveel innerlijke stevigheid heb jij om alle verleiding te weerstaan?
- Om zelfs alle complimenten vanuit evenwichtigheid te ontvangen?
- Ga je op dat voetstuk staan of bedank je vriendelijk?
Ik moet even aan de Dalai Lama denken…
Een paar jaar geleden zag ik hem spreken en hoorde ik hoe hij telkens werd aangekondigd als ‘Zijne Heiligheid’. Ik vroeg mijn vriendin met wie ik daar was: “Waarom doet hij dat? Dat hoeft toch helemaal niet…?” “Ja, maar”, zei ze, “hij wordt gewoon zo genoemd. Hij kan daar niets aan doen.”
Tuurlijk kan hij daar iets aan doen!
Iemand is begonnen hem zo te noemen. En hij accepteerde die titel.
Iemand heeft hem op een voetstuk geplaatst. En hij is erop gaan staan.
Iemand hees hem op het schild. En hij heeft het toegelaten.
Een citaat uit mijn favoriete Urantia Boek:
“Zelfs het werk van deze wereld, hoe overheersend het ook moge zijn, is lang niet zo belangrijk als de manier waarop ge dit werk verricht. Er bestaat geen materiële beloning voor rechtvaardig leven, maar het geeft diepe voldoening — het bewustzijn iets bereikt te hebben — en dit gaat iedere denkbare materiële beloning te boven.” 39:4.13 (435.6)
In het Urantia Boek wordt zelfbeheersing niet gezien als het onderdrukken van jezelf, maar als het ontwikkelen van innerlijke afstemming. Het gaat daarbij om leven en handelen vanuit een innerlijk kompas, in plaats van gestuurd te worden door externe prikkels, status of bevestiging. Zelfbeheersing wordt zo vooral een vorm van innerlijke vrijheid.
En voor als je je herkent in het van jezelf af gaan…
- Hoe zit het met jouw eigen innerlijk kompas?
- Waar haal jij jouw autoriteit vandaan?
- Voel jij jezelf?
- Waardeer jij jezelf?
- Heb jij iemand nodig die jou de weg wijst?
En dat allemaal naar aanleiding van wat Eveline van Dongen daarover schreef:
“Er overlijden veel ‘vrijheidstrijders’. Mensen die een ander verhaal vertellen, dingen aan de kaak stellen, de huidige machtsstructuren openbaar maken. Ze hebben veelal een flinke achterban die na hun overlijden vooral met nog meer vragen zit.” Klik HIER om het gehele artikel te lezen op Facebook.
De moraal van het verhaal? Hoe meer je jouw eigen innerlijke kompas vertrouwt, hoe kleiner de kans dat je verdwaalt in dat van een ander. Een echte leider wijst niet naar zichzelf, maar helpt jou terug te keren naar jezelf. Zodra iemand belangrijker wordt dan jouw eigen waarneming, is het tijd om weer even thuis te komen bij jezelf.
Laat je inspireren door anderen, leer van anderen, maar lever nooit je eigen autoriteit bij hen in!
Één van de manieren waarop Eveline van Dongen mensen hierbij helpt, is door je bij te staan tijdens het schrijven van jouw eigen boek. Volgens Eveline schrijf je een boek niet alleen voor de lezers, maar juist vooral voor jezelf.
Op zondag 21 juni as. organiseren wij samen met Eveline de workshop ‘Schrijf je Boek’. Een workshop van 1 dag waarin je alles leert over het schrijven van jouw eigen boek.
Klik HIER voor meer informatie.